Ölüm Korkusu ( Tanatofobi ) Nedir?

Ergenlik kapıyı çaldığında, zihin ani bir sıçrama yaşayınca, soyut düşünme becerisinin kazanılmasıyla varlığın sınırları fark edilir. Çocukluk, zamanın hep " bugün " olduğu, sonu görünmeyen güvenli bir oyun parkıdır. Bir zamanlar sonsuz gibi gelen şimdiki zaman hissinin yoğunluğu azaldıkça ve varoluşumuz sorgulandıkça bir sonraki adımı merak etmeye başlarız. Ergenlik döneminde ‘‘ Ömrümüzün bir sınırı var, ben ve sevdiklerim yok olacağız. ’’ bilinci beraberinde ayrılma ve / veya unutulma korkusunu da getirir. Bazı gençlerde bu duygudurum dalgalanmaları uzun vadede varoluşsal kaygıya ve ölüm korkusuna dönüşebilir. Bu durum gencin hayatını etkilediğinde klasik bilişsel yaklaşımlardan farklı olarak semptomları ortadan kaldırmayı hedeflemeyip aksine bireyin kaygı ve korku gibi kaçınılmaz insani deneyimlerle kurduğu ilişkiyi dönüştüren Kabul ve Kararlılık Terapisi denklemdeki yerini alır.

1. Deneyimsel Kabul :

Ölüm korkusunu keşfedip içselleştiren ergenler genellikle iki savunma mekanizmasına başvurur. İlk adım ölümle ilgili haberlerden, konuşmalardan veya mekanlardan uzaklaşma, ölüm gerçeğini hatırlatan deneyimleri yok sayma yani deneyimsel kaçınmadır. Bu adımda profesyonel desteğe başvurulmazsa bir sonraki basamakta tekrarlayıcı ölüm düşünceleriyle, birini kaybetme riskiyle ilgili zihinsel bir savaş vermek onların günlük yaşamlarını ve sosyal ilişkilerini daha da zorlaştırır. Ergenlik döneminde bunları yaşayarak psikolojik desteğe başvuran danışan duygu düzenleme becerilerini yeniden edinme fırsatı kazanır.

2. Bilişsel Ayrışma :

Kaygıya teslim olan zihin, ölüm korkusu söz konusu olduğunda en yaratıcı ve özgün senaristlerden birinin projeksiyon cihazı gibi çalışır. Ayrışma teknikleri danışanın ölüm düşüncesiyle gerçek arasına mesafe koymasını sağlar. Düşünceyle birleşmek yerine onu gözlemlemek esastır. Bu bilişsel mesafe, sempatik sinir sisteminin tetiklediği panik dalgasının boyunu kısaltarak prefrontal korteksin yeniden devreye girmesine olanak tanır.

3. Şimdiki Anla Temas ve Gözlemin Gücü :

Ölüm korkusu doğası gereği geleceğe yönelik bir projeksiyondur yani zihin henüz yaşanmamış bir yok oluş senaryosunu bugüne taşır. Kabul ve Kararlılık Terapisi, danışanı " Şimdi ve burada" farkındalığına çapa atması için destekler. Nefesin akışı, bedensel duyumlar ve çevredeki uyaranlar fark edilir. Değişen düşünce ve yoğun duygularının ötesinde, onları izleyen sabit bir gözlemci yanı olduğunu keşfeder. Fırtınalı deniz ne kadar dalgalı olursa olsun, o denize bakan deniz feneri sabittir.

4. Değerler Pusulası ve Kararlı Eylem :

Ölüm korkusu danışanı andan koparıp onun hayat alanını daraltırken, Kabul ve Kararlılık Terapisi ona asıl pusulasını hatırlatır. Yönelttiği en önemli sorulardan biri ‘‘ Ölüm gerçeği hayatın fonunda dururken, sen bugün nasıl bir insan olmak istiyorsun? ’’ sorusudur ve danışanın kendini keşfetmesine alan açar. Ölüm düşüncesinin gölgesinde kalan iletişime geçmek, hedef belirlemek, yeniden denemek, üretmek, öğrenmek, merak etmek gibi değerler yeniden masaya yatırılır. Korku arka koltuğa oturtulur; direksiyona ise ergenin temel insani değerleri geçer. Eylem, korkunun ortasında bile anlamlı ve zengin bir yaşam inşa etme kararlılığıdır.

5. Bilimsel ve Şefkatli Bir Dönüşüm :

Çoğu zaman entelektüel ve ruhsal olgunlaşmanın kaçınılmaz bir eşiği olan bu korku, kimi gençlerde zihni esir alan, günlük yaşamı ve geleceğe dair ümitleri felç eden görünmez bir duvara dönüşebilir. Korkuyu silmek imkansız ve manasızdır çünkü korku da her duygumuz gibi bize çok şey anlatır ancak onunla kurduğumuz ilişkiyi kökten değiştirmek mümkündür. Her dönemde çalışması en zor konulardan biri olsa da özellikle ergenlikte ölüm korkusuyla Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli çalışmak, gence karanlık ve yalnız bir koridorda yol göstermez, ona o koridorun içinde nasıl nefes alacağını ve yürümeye devam edeceğini öğretir. Yaşamın sonluluğu, onu değersizleştirmez; aksine her anı eşsiz ve manalı kılar.